Trends in kwaliteit van natuur, 1990 – 2017

Trends in kwaliteit van natuur, 1990 – 2017

43
0
DELEN

Sinds 1994 is de gemiddelde kwaliteit van alle typen landnatuur achteruitgegaan. De daling van de gemiddelde ecosysteemkwaliteit in natuurgebieden op het land is gestopt. De laatste jaren neemt de gemiddelde natuurkwaliteit van ecosystemen niet verder af maar ook niet duidelijk toe. In vergelijking met de trend op het land is de trend voor natuurkwaliteit in het zoete water de afgelopen decennia gemiddeld positiever. Sinds 1990 stijgt de natuurkwaliteit van zoet oppervlaktewater licht.

Kwaliteit natuur
Uit metingen van een set aan kenmerkende soorten van verschillende ecosystemen blijkt dat vanaf 1994 de gemiddelde kwaliteit van landnatuur is afgenomen. De laatste jaren neemt de gemiddelde natuurkwaliteit van ecosystemen niet verder af maar ook niet duidelijk toe. Dit beeld is consistent met de trend van diersoorten in natuurgebieden op het land.

Als we kijken naar verschillende typen landnatuur dan zien we dat de laatste jaren de afname van de kwaliteit van heide en moeras is gestopt, terwijl de kwaliteit van de open duinen nog steeds daalt. Trends in kwaliteit van half-natuurlijk grasland en bos verbeteren of verslechteren over de gehele periode 1994-2017 gemiddeld genomen niet.
In vergelijking met de trend op het land is de trend voor natuurkwaliteit in het zoete water de afgelopen decennia gemiddeld positiever. De natuurkwaliteit van zoet oppervlaktewater stijgt licht (data 1990-2016). Hierbij is gekeken naar het voorkomen van macrofauna en waterplanten soorten waarbij de kwaliteitsbeoordeling is gebaseerd op de KRW-maatlatten (Kaderrichtlijn Water). Zowel de natuurkwaliteit op basis van waterplanten als macrofauna is gestegen. Dit geldt vooral voor beken en kanalen. Bij de waterplanten is in de sloten nauwelijks sprake van een verbetering. Bij de macrofauna gaat de kwaliteit in de meren zelfs achteruit.

De trendfiguur laat verder zien dat de natuurkwaliteit van water- en landnatuur lager is dan in een intact of natuurlijk ecosysteem (index=100%) het geval zou zijn. Met een intact ecosysteem wordt gerefereerd aan een ecosysteem dat niet is aangetast door vermesting, verdroging, versnippering en dergelijke. Gemiddeld over de ecosysteemtypen ligt de huidige ecosysteemkwaliteit voor landnatuur rond de 40%.

Oorzaken van achteruitgang kwaliteit
Ontginningen, landbouwintensiveringen en verstedelijking hebben geleid tot een afname van het areaal van natuurlijke ecosystemen. De kwaliteit van overgebleven ecosystemen in Nederland is afgelopen decennia afgenomen door vermesting, verzuring, verdroging, slechte waterkwaliteit en het gebrek aan ruimtelijke samenhang. De precieze oorzaken en de mate waarin dit voorkomt verschilt per ecosysteemtype en per regio. Sinds 1990 is de milieudruk, zoals bemeten aan emissies en deposities, afgenomen en zijn ruimtelijke condities verbeterd met de inrichting van het Natuurnetwerk Nederland. Duurzame condities zijn echter nog niet bereikt. Doordat milieu- en ruimtecondities niet optimaal zijn, is de kwaliteit van natuur laag en is er op verschillende plekken zelfs nog sprake van verdere achteruitgang. De precieze oorzaken van achteruitgang verschilt per ecosysteemtype.

De huidige kwaliteit van zoetwaterecosystemen is gemiddeld laag. Dit heeft te maken met verschillende oorzaken waaronder de nalevering van voedingsstoffen uit de waterbodem, uit- en afspoeling van meststoffen uit de landbouw en vestiging van exotische soorten. Inrichtingsmaatregelen zoals beekherstel en het aanleggen van natuurvriendelijke oevers, en het verminderen van vermesting van het oppervlaktewater, kunnen voor een verder herstel van de biologische kwaliteit op basis van waterplanten zorgen.

Beleid streeft naar verbeteren ecosysteemkwaliteit
In internationaal verband heeft Nederland zich gecommitteerd aan de doelen van de Conventie voor Biologische Diversiteit, de EU-Vogel- en Habitatrichtlijn (Natura 2000), de EU-Biodiversiteitstrategie en de EU-Kaderrichtlijn Water. Het Rijk en de provincies hebben in het Natuurpact de ambitie afgesproken de kwaliteit van de natuur te verhogen door het natuurnetwerk te realiseren en door extra inspanningen te richten op (herstel)beheer en maatregelen om water- en milieucondities te verbeteren.
Het doel van de Kaderrichtlijn Water is om de kwaliteit van water en waterrijke gebieden te verbeteren. De KRW-methodiek omvat maatlatten voor de beoordeling van de biologische toestand, de fysisch-chemische toestand en chemische toestand door toxische stoffen. Deze laatste groep omvat zowel Europees vastgestelde prioritaire stoffen als overig relevante verontreinigende stoffen die per stroomgebied zijn vastgesteld.

Bron: Compendium voor de Leefomgeving

DELEN

LAAT EEN REACTIE ACHTER